ตำรับยาหอม และยากวาด
๑. ยาหอมเทพวิจิตร
         ท่านให้เอา ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน กานพลู จันทน์แดง จันทน์ขาว กฤษณา กระลำพัก ขอนดอก ชะลูด อบเชย เปราะหอม แฝกหอม หนักสิ่งละ ๒ ส่วน ผิวมะกรูด ผิวมะงั่ว ผิวมะนาว ผิวส้มตะรังกะนู ผิวส้มจีน ผิวส้มโอ ผิวส้มเขียวหวาน หนักสิ่งละ ๔ ส่วน ผิวส้มซ่า หนัก ๒๘ ส่วน ดอก พิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี เกสรบัวหลวง ดอกบัวขม ดอกบัวเผื่อน หนักสิ่ง ละ ๔ ส่วน ชะมดเช็ด การบูร หนักส่งละ ๑ ส่วน โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐชฏามังสี หนักสิ่งละ ๔ ส่วน เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียน ข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนยาวพาณี เทียนสัตตบุษย์ เทียนเกล็ดหอย เทียนตากบ หนักสิ่งละ ๔ ส่วน พิมเสนหนัก ๔ ส่วน ดอกมะลิ หนัก ๑๘๔ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผงใช้ชงกับน้ำร้อนรับประทาน หรือ ผสมน้ำดอกไม้ เทศ ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม ก็ได้ รับประทาน ครั้งละ ๕ - ๗ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ลม บำรุงหัวใจ วิงเวียนศีรษะ หน้ามืดตาลาย

๒. ยาหอมทิพยโอสถ
         ท่านให้เอา ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี ดอกมะลิ เกสรบัวหลวง ดอกกระดังงา ดอกจำปา ดอกบัวจงกลนี หัวแห้วไทย กระจับ ฝาง จันทน์แดง จันทน์ขาว จันทน์เทศ กฤษณา ชะลูด อบเชย สมุลแว้ง สนเทศ ว่านน้ำ กระชาย เปราะหอม ดอกคำไทย ชะเอมเทศ สุรามฤต ข่าต้น ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ หนัก สิ่งละ ๔ ส่วน โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา โกฐกระดูก โกฐ์ก้านพร้าว โกฐพุงปลา โกฐชฏามังสี หนักสิ่งละ ๒ ส่วน เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนพาณี เทียนสัตตบุษญ์ เทียนเกล็ดหอย เทียนตากบ การบูร หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ชะมดเช็ด พิมเสน หนักสิ่งละ ๒ ส่วน
         วิธีทำ ชนิดผง บดเป็นผง ชนิดเม็ด บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม รับประทาน ชนิดผง ครั้งละ ๑/๒ - ๑ ช้อนกาแฟ ชนิดเม็ด ครั้งละ ๕ - ๗ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน ละลายน้ำดอกไม้หรือน้ำสุก

๓. ยามหานิลแท่งทอง
         ท่านให้เอา เนื้อเม็ดสะบ้ามอญสุม กระดูกกาสุม กระดูกงูเหลือมสุม หวายตะค้าสุม เม็ดมะละกอสุม ลูกมะคำดีควายสุม ถ่านไม้สัก จันทน์แดง จันทน์เทศ ใบพิมเสน ใบหญ้านาง หมึกหอม หนักสิ่งละ ๑ ส่วน เบี้ยจั่นคั่วให้เหลือง ๓ เบี้ย
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด ปิดทองคำเปลว หนักเม็ดละ ๐.๕ กรัม รับประทาน รับประทานวันละ ๒ ครั้ง ผู้ใหญ่ครั้งละ ๓ - ๔ เม็ด เด็กครั้งละ ๑ - ๒ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ไข้ แก้กระหายน้ำ แก้หัด อีสุก อีใส

๔. ยาเขียวหอม
         ท่านให้เอา ใบพิมเสน ใบผักกระโฉม ใบหมากผู้ ใบหมากเมีย ใบสันพร้าหอม รากแฝกหอม เปราะหอม จันทน์เทศ จันทน์แดง ว่านกีบแรด ว่านร่อนทอง เนระพูสี พิษนาศน์ มหาสดำ รากใคร้เครือ ดอกพิกุล เกสรบุนนาค เกสรสารภี เกสรบัวหลวง หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ระย่อม หนัก ๑/๔ ส่วน
         วิธีทำ ยาทั้งหลายนำมาบดเป็นผง รับประทาน วันละ ๔ - ๕ ครั้ง ผู้ใหญ่ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ เด็กครั้งละ ๑/๒ ช้อนกาแฟ
         สรรพคุณ แก้ตัวร้อน ร้อนใน กระหายน้ำ ละลายน้ำสุก หรือน้ำดอกมะลิ แก้พิษหัด พิษสุกใส ละลายน้ำรากผักชีต้ม หรือรับประทาน และชะโลม

๕. ยาประสะกะเพรา
         ท่านให้เอา พริกไทย ขิง ดีปลี กระเทียม หนักสิ่งละ 2 ส่วน ชะเอมเทศ มหาหิงคุ์ หนักสิ่งละ ๘ ส่วน เกลือสินเธาว์ หนัก ๑ ส่วน ผิวมะกรูด หนัก ๒๐ ส่วน ใบกระเพราะ หนัก ๔๗ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๑ กรัม รับประทาน เช้า - เย็น เด็กอายุ ๑ - ๓ เดือน ครั้งละ ๑ - ๒ เม็ด เด็กอายุ ๔ - ๖ เดือน ครั้งละ ๒ - ๓ เม็ด เด็กอายุ ๗ - ๑๒ เดือน ครั้งละ ๔ - ๕ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ละลายน้ำสุก หรือน้ำใบกะเพราต้ม แก้ท้องแน่น จุกเสียด ใช้ไพลเผา ไฟพอสุก ฝนแทรก

๖. ยาเหลืองปิดสมุทร
         ท่านให้เอา แห้วหมู ขมิ้นอ้อย เปลือกเพกา ราก กล้วยตีบ กระเทียมคั่ว ดีปลี ชันอ้อย ชันย้อย ครั่ง สีเสียดเทศ สีเสียดไทย ใบเทียน ใบทับทิม หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ขมิ้นชัน หนัก ๖ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๑ กรัม รับประทาน วันละ ๓ เวลา ก่อนอาหาร เด็กอายุ ๓ - ๕ เดือน ครั้งละ ๒ เม็ด เด็กอายุ ๖ - ๑๒ เดือน ครั้งละ ๓ - ๔ เม็ด เด็กโต ครั้งละ ๕ - ๗ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ท้องเสีย ใช้น้ำเปลือกลูกทับทิม หรือเปลือกแคต้ม กับน้ำปูนใส เป็นกระสาย ถ้าหาน้ำกระสายไม่ได้ให้ใช้น้ำสุกแทน

๗. ยาอัมฤควาที
         ท่านให้เอา รากไคร้เครือ โกฐพุงปลา เทียนขาว ลูกผักชีลา เนื้อลูกมะขามป้อม เนื้อลูกสมอพิเภก หนักสิ่งละ ๗ ส่วน ชะเอมทศ หนัก ๔๓ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ผู้ใหญ่ ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ เด็กลดลงตามส่วน
         สรรพคุณ แก้ไอ ขับเสมหะ ละลายน้ำมะนาวแทรกเกลือ ใช้จิบ หรือกวาดคอ

๘. ยาประสะมะแว้ง
         สารส้ม หนัก ๑ ส่วน ขมิ้นอ้อย หนัก ๓ ส่วน ใบสวาด ใบตานหม่อน ใบกะเพรา หนักสิ่งละ ๔ ส่วน ลูกมะแว้งต้น ลูกมะแว้งเครือ หนักสิ่งละ ๘ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ผสมน้ำสุกแทรกพิมเสนพอควร ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม รับประทาน ผู้ใหญ่ ครั้งละ ๕- ๗ เม็ด เด็ก ครั้งละ ๑ - ๒ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ไอ แก้เสมหะ ละลายน้ำมะนาวแทรกเกลือ รับประทานหรือใช้อม

๙. ยาจันทลีลา
         ท่านให้เอา โกฐสอ โกฐเขมา โกฐจุฬาลัมพา จันทน์เทศ จันทน์แดง ลูกกระดอม บอระเพ็ด รากปลาไหลเผือก หนักสิ่งละ ๔ ส่วน พิมเสน หนัก ๑ ส่วน
         วิธีทำ ชนิดผง บดเป็นผง หรือ ทำเป็นเม็ดก็ได้ หนักเม็ดละ ๐.๕ เม็ด รับประทาน รับประทาน ทุก ๔ ชั่วโมง ชนิดผง เด็ก ครั้งละ ๑/๒ - ๑ ช้อนกาแฟ ผู้ใหญ่ ครั้งละ ๑ - ๒ ช้อนกาแฟ ชนิดเม็ด เด็ก ครั้งละ ๑/๒ เม็ด ผู้ใหญ่ครั้งละ ๓ - ๔ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ไข้ ตัวร้อน

๑๐. ยาตรีหอม
         ท่านให้เอา เนื้อลูกสมอเทศ เนื้อสมอพิเภก เนื้อลูกมะขามป้อม ลูกผักชีลา หนักสิ่งละ ๔ ส่วน รากไคร้เครือ โกฐสอ ชะเอมเทศ ลูกซัดคั่ว หนักสิ่งละ ๑ ส่วน เนื้อลูกสมอไทย โกฐน้ำเต้าใหญ่นึ่งสุก หนักสิ่งละ ๒๒ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม รับประทาน ก่อนอาหารเช้า เด็กอายุ ๑ - ๒ เดือนครั้งละ ๒ - ๓ เม็ด เด็กอายุ ๓ - ๕ เดือน ครั้งละ ๔ - ๕ เม็ด เด็กอายุ ๖ - ๑๒ เดือน ครั้งละ ๖ - ๘ เม็ด
         สรรพคุณ แก้เด็กท้องผูก ระบายพิษไข้

๑๑. ยาประสะจันทน์แดง
         ท่านให้เอา รากเหมือนคน รากมะปรางหวาน รากมะนาว เปราะหอม โกฐบัวหลวง จันทน์เทศ ฝางเสน หนักสิ่งละ 4 ส่วน เกสรบัวหลวง ดอกบุนนาค ดอกสารภี ดอกมะลิ หนักสิ่งละ ๑ ส่วน จันทน์แดง ๓๒ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน รับประทานทุก ๓ ชั่วโมง ผู้ใหญ่ ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ เด็กครั้งละ ๑/๒ ช้อนกาแฟ
         สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน กระหายน้ำ ละลายน้ำสุก หรือน้ำดอกมะลิ

๑๒. ยาหอมอินทจักร์
         ท่านให้เอา สะค้าน รากช้าพลู ขิง ดีปลี รากเจตมูลเพลิง ลุกผักชีลา โกฐสอ โกฐเขมา โกฐก้านพร้าว โกฐพุงปลา โกฐจุฬาลัมพา โกฐเชียง โกฐกักกรา โกฐน้ำเต้า โกฐกระดูก เทียนดำ เทียนขาว เทียนแดง เทียนข้าวเปลือก เทียนยาวพาณี จันทน์แดง จันทน์เทศ เถามวกแดง เถามวกขาว รากหญ้านาง เปลือกชะลูด อบเชย เปลือกสมุล แว้ง กฤษณา กระลำพัก บอระเพ็ด ลูกกระดอม กำยาน ขอนดอก ชะมดเช็ด ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน กานพลู รากไคร้เครือ ลำพันแดง ดอกสารภี ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกจำปา ดอกกระดังงา ดอกมะลิ ดอกคำไทย ฝางเสน ดีงูเห่า ดีหมูป่า ดีวัว พิมเสน สิ่งละ ๑ ส่วน
         วิธีทำ ชนิดผง บดเป็นผง หรือชนิดเม็ด ทำเป็นชนิดเม็ด หนัก เม็ดละ ๐.๒ กรัม รับประทาน ๓ ชั่วโมง ชนิดผง ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ชนิดเม็ดครั้งละ ๕ - ๑๐ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ลมบาททะจิต ใช้น้ำดอกมะลิ แก้คลื่นเหียนอาเจียน ใช้น้ำลูกผักชี เทียนดำต้ม ถ้าไม่มีให้เอาน้ำสุก แก้ลมจุกเสียด ใช้น้ำขิงต้ม

๑๓. ยาประสะไพล
         ท่านให้เอา ผิวมะกรูด ว่านน้ำ กระเทียม หัวหอม พริกไทย ดีปลี ขิง ขมิ้นอ้อย เทียนดำ เกลือสินเธาว์ หนักสิ่งละ ๘ ส่วน การบูร หนัก ๑ ส่วน ไพล หนัก ๘๑ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๓ ครั้ง ก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก หรือน้ำสุรา
         สรรพคุณ แก้จุกเสียด แก้ระดูไม่ปกติ ขับน้ำคาวปลา

๑๔. ยาหอมเนาวโกฐ
         ท่านให้เอา ขิงแห้ง ดีปลี เจตมูลเพลิงแดง สะค้าน ช้าพลู หนักสิ่งละ 3 ส่วน แห้วหมู โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา โกฐกระดูก โกฐก้านพร้าว โกฐพุงปลา โกฐชฏามังสี เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าว เปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนเยาวพาณี เทียนสัตบุศษย์ เทียนเกล็ดหอย เทียน ตากบ สักขี ลูกราชดัด ลูกสารพัดพิษ ลูกกระวาน กานพลู ดอกจันทน์ ลูกจันทน์ จันทน์เทศ จันทน์แดง อบเชยญวน เปลือกสมุลแว้ง หญ้าตีนนก แฝกหอม เปลือก ชะลูด เปราะหอม รากไคร้เครือเนื้อไม้ ขอนดอก กระลำพัก เนื้อลูกมะขามป้อม เนื้อลูกสมอพิเภก ชะเอมเทศ ลูกผักชีลา ลูกกะรดอม บอระเพ็ด เกสรบัวหลวง เกสรบุนนาค ดอกพิกุล ดอกสารภี ดอกมะลิ แก่นสน หนักสิ่งละ ๔ ส่วน ชะมดเช็ด พิมเสน หนักสิ่งละ ๑ ส่วน
         วิธีทำ ชนิดผง บดเป็นผง หรือชนิดเม็ด ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม รับประทานทุก ๓ ชั่วโมง ชนิดผง ครั้งละ ๑/๒ - ๑ ช้อนกาแฟ ชนิดเม็ด ครั้งละ ๕ - ๑๐ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ลมคลื่นเหียน อาเจียน ใช้น้ำลูกผักชี เทียนดำต้ม แก้ลมปลายไข้ ใช้ก้านสะเดา ลูกกระหอมและบอระเพ็ดต้มเอาน้ำ ถ้าหา น้ำกระสายไม่ได้ ใช้น้ำสุกแทน

๑๕. ยาวิสัมพยาใหญ่
         ท่านให้เอา ลูกผักชีลา ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ หนักสิ่งละ ๘ ส่วน กระวาน กานพลู โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา อบเชย สมุลแว้ง สมอเทศ สมอไทย รากไคร้เครือ ว่านน้ำ บอระเพ็ด ขิงแห้ง พญารากขาว หนักสิ่งละ ๒ ส่วน ดีปลี หนัก ๕๖ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทานทุก ๔ ชั่วโมง ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ใช้ น้ำสุกเป็นกระสาย หรือผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน
         สรรพคุณ แก้ท้องขึ้น อืดเฟ้อ จุกเสียด

๑๖. ยาธาตุบรรจบ
         ท่านให้เอา ขิง โกฐเขมา โกฐพุงปลา โกฐเชียง โกฐสอ เทียนดำ เทียนขาว เทียนสัตตบุษย์ เทียนเยาวพาณี เทียนแดง ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ กานพลู การบูร เปลือกสมุลแว้ง ลูกกระวาน ลูกผักชีลา ใบพิมเสน รากไคล้ เครือ ดีปลี เปราะหอม หนักสิ่งละ ๔ ส่วน โกฐก้านพร้าว หนัก ๘ ส่วน เนื้อ ลูกสมอไทย หนัก ๑๖ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๓ เวลา ก่อนอาหาร ผู้ใหญ่ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ เด็กครั้งละ ๑/๒ ช้อนกาแฟ
         สรรพคุณ แก้ธาตุไม่ปกติ ท้องเสีย ใช้เปลือกแค หรือเปลือกสะเดา หรือเปลือกลูกทับทิม ต้มกับน้ำปูนใส แก้ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ใช้กระเทียม ๓ กลีบ ทุบชงน้ำร้อน หรือใช้ใบกระเพรา ต้มเป็นกระสาย ถ้าหาน้ำกระสายไม่ได้ ให้ใช้ น้ำสุกแทน

๑๗. ยาประสะกานพลู
         ท่านให้เอา เทียนดำ เทียนขาว โกฐสอ โกฐกระดูก กำมะถันเหลือง การบูร รากใคร้เครือ เปลือกเพกา เปลือกขี้อ้าย ใบกระวาน ลูกกระวาน ลูกผักชีลา แฝกหอม ว่านน้ำหัวกระชาย เปราะหอม รากแจง กรุงเขมา หนักสิ่งละ ๔ ส่วน รากข้าวสาร เนื้อไม้ ลูกจันทน์ ขมิ้นชัน หนักสิ่งละ ๘ ส่วน ขิงแห้ง ดีปลี หนักสิ่งละ ๓ ส่วน น้ำประสานทองสะตุ ไพล เจตมูลเพลิงแดง สะค้าน ช้าพลู หนักสิ่งละ ๒ ส่วน เปลือกซิก หนัก ๑๐ ส่วน พริกไทย หนัก ๑ ส่วน กานพลู หนัก ๑๓๑ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ใช้ไพลเผาไฟ ฝนกับน้ำปูใส ถ้าหาน้ำกระสายไม่ได้ ให้ใช้น้ำสุกแทน รับประทานทุก ๓ ชั่วโมง ผู้ใหญ่ ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ
         สรรพคุณ แก้ปวดท้อง เนื่องจากธาตุไม่ปกติ

๑๘. ยากวาดแสงหมึก
         ท่านให้เอา หมึกหอม จันทน์ชะมด ลูกกระวาน จันทน์เทศ ใบพิเสน ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ กานพลู ใบสันพร้าหอม หัวหอม ใบกะเพรา ดีงูเหลือม หนักสิ่งละ ๔ ส่วน ชะมด พิมเสน หนักสิ่งละ ๑ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๒ กรัม ใช้กวาดคอ วันละ ๑ ครั้ง หลังจากนั้น รับประทานทุก ๓ ชั่วโมง เด็กอายุ ๑ - ๖ เดือน ครั้งละ ๒ เม็ด เด็กอายุ ๗ - ๑๒ เดือน ครั้งละ ๓ เม็ด
         สรรพคุณ แก้ตัวร้อน ละลายน้ำดอกไม้เทศ แก้ท้องขึ้น ปวดท้อง ละลายน้ำใบกะเพราต้ม แก้ไอ ขับเสมหะ ละลายน้ำลูกมะแว้งเครือ หรือ ลูกมะแว้งต้นกวาดคอ แก้ปากเป็นแผล แก้ละออง ละลายน้ำลูกเบญกานี ฝนทาปาก

๑๙. ยามันทธาตุ
         ท่านให้เอา โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน รากไคร้เครือ ลูกผักชีล้อม ลูกผักชีลา การบูร กระเทียม เปลือกสมุลแว้ง เปลือกโมกมัน จันทน์แดง จันทน์เทศ กานพลู ดีปลี รากช้าพลู เถาสะค้าน รากเจตมูลเพลิง พริกไทยล่อน ลูกจันทน์ หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ขิง ลูกเบญกาณี หนักสิ่งละ ๓ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทานวันละ ๓ ครั้ง ก่อนอาหาร ผู้ใหญ่ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ (ละลายน้ำสุก) เด็กครั้งละ ๑/๒ ช้อนกาแฟ (ละลายน้ำสุก)
         สรรพคุณ แก้ธาตุไม่ปกติ แก้ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ

๒๐. ยาไฟประลัยกัลป์
         ท่านให้เอา พริกไทยล่อน ขิง ดีปลี กระเทียม หนักสิ่งละ ๔ ส่วน ขมิ้นอ้อย กะทือ ข่า ไพล เปลือกมะรุม หนักสิ่งละ ๕ ส่วน รากเจตมูลเพลิงแดง สารส้ม แก่นสนทะเล การบูร ผวิมะกรูด หนักสิ่งละ ๕ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๓ ครั้งก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก หรือน้ำสุรา
         สรรพคุณ ขับน้ำคาวปลา ในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่

๒๑. ยาไฟห้ากอง
         ท่านให้เอา รากเจตมูลเพลิง ขิง พริกไทยร่อน สารส้ม ฝักส้มป่อย หนักสิ่งละ ๑ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๓ ครั้ง ก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก หรือน้ำสุรา
         สรรพคุณ ขับน้ำคาวปลา ในเรือนไฟ ช่วยให้มดลูกเข้าอู่

๒๒. ยาประสะเจตพังคี
         ท่านให้เอา ดอกจันทน์ ลูกจันทน์ ลูกกระวาน ใบกระงวาน กานพลู กรุงเขมา รากไคร้เครือ การบูร ลูกสมอทะเล พญารากขาว เปลือกหว้า เกลือสินเธาว์ หนักสิ่งละ ๑ ส่วน พริกไทยล่อน บอระเพ็ด หนักสิ่งละ ๒ ส่วน ข่า หนัก ๑๕ ส่วน ระย่อม หนัก ๒ ส่วน เจตพังคี หนัก ๓๔ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทานทุกเช้าและเย็น ก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก
         สรรพคุณ แก้กระษัยจุกเสียด

๒๓. ยาธรณีสัณฑะมาต
         ท่านให้เอา ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน กานพลู เทียนดำ เทียนขาว หัวดองดึง หัวบุก หัวกลอย หัวกระดาดขาว หัวกระดาดแดง ลูกเร่ว ขิง ชะเอมเทศ รากเจตมูลเพลิง โกฐกระดูก โกฐเขมา โกฐน้ำเต้า หนักสิ่งละ 1 ส่วน ผักแพวแดง เนื้อลูกมะขามป้อม หนักสิ่งละ ๒ ส่วน เนื้อลูกสมอไทย มหาหิงคุ์ การบูร หนักสิ่งละ ๕ ส่วน รงทอง (ประสะแล้ว) หนัก ๔ ส่วน ยาดำ หนัก ๒๐ ส่วน พริกไทยล่อน หนัก ๙๖ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทานวันละ ๑ ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า หรือ ก่อนนอน ครั้งละ ๑/๒ - ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก หรือผสมน้ำผึ่งปั้น เป็นลูกกลอน
         สรรพคุณ แก้กระษัยเส้น เถาดาน ท้องผูก คำเตือน คนเป็นไข้ หรือสตรีมีครรภ์ ห้ามรับประทาน

๒๔. ยาบำรุงโลหิต
         ท่านให้เอา โกฐจุฬาลัมพา เนื้อลูกสมอไทย เนื้อลูกสมอดีงู เนื้อลูกสมอพิเภก เปลือกชะลูก เปลือกอบเชยเทศ จันทน์แดง แก่นแสมสาร แก่นแสมทะเล กฤษณา หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ครั่ง หนัก ๘ ส่วน ฝาง ดอกคำไทย หนักสิ่งละ ๑๐ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๒ ครั้ง เช้า - เย็น ก่อนอาหาร ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ละลายน้ำสุก
         สรรพคุณ บำรุงโลหิต

๒๕. ยาประสะเปราะใหญ่
         ท่านให้เอา โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน กานพลู จันทน์เทศ จันทน์แดง ดอกบุนนาค ดอกสารภี ดอกพิกุล เกสรบัวหลวง หนักสิ่งละ ๑ ส่วน เปราะหอม หนัก ๒๐ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทานวันละ ๓ ครั้ง ครั้งละ ๑/๒ - ๑ ช้อนกาแฟ
         สรรพคุณ ถอนพิษไข้ตานแทรกสำหรับเด็ก ละลายน้ำ ดอกไม้เทศ หรือน้ำสุก รับประทาน หรือผสมน้ำสุราสุมกระหม่อม

๒๖. ยามหาจักรใหญ่
         ท่านให้เอา โกฐสอ โกฐเขมา โกฐพุงปลา โกฐก้านพร้าว โกฐกระดูก เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนเยาวพาณี สมอไทย (เอาแต่เนื้อ) สมอพิเภก (เอาแต่เนื้อ) มะขามป้อม (เอาแต่เนื้อ) ลูกจันทน์ ดอกจันทน์ ลูกกระวาน กานพลู ชะเอมเทศ เมล็ดโหระพา ลูกผักชีลา สารส้ม ดินประสิว ขม้นอ้อย หัวกระเทียม หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ยาดำสะตุ หนัก ๔ ส่วน ใบกระพังโหม หนัก ๓๐ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๕ กรัม เด็กอายุต่ำกว่า ๕ ขวบ รับประทานครั้งละ ๑ - ๓ เม็ด เพิ่มและลดได้ตามส่วน รับประทานกับ น้ำสุก ก่อนอาหาร เช้า - เย็น
         สรรพคุณ แก้ลมทราง แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ

๒๗. ยาเนาวหอย
         ท่านให้เอา กระดูกเสือเผา กระดูกโคเผา กระดูกแพะเผา กระดูกงู เหลือมเผา หนักสิ่งละ ๑ ส่วน เปลือกหอยขมเผา เปลือกหอยแครงเผา เปลือก หอยตาวัวเผา เปลือกหอยพิมผกาเผา เปลือกหอยนางรมเผา เปลือกหอยกาบเผา เปลือกหอยจุ๊บแจงเผา เปลือกหอยมุกเผา เปลือกหอยสังข์เผา หนักสิ่งละ ๒ ส่วน รากทนดี (ตองแตก) หนัก ๓ ส่วน รากเจตมูลเพลิงแดง หัสเทศหนัก สิ่งละ ๔ ส่วน พริกไทยล่อน หนัก ๓๒ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง รับประทาน วันละ ๒ ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า - เย็น ครั้งละ ๑ ช้อนกาแฟ ผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน
         สรรพคุณ แก้กระษัยจุกเสียด

๒๘. ยาถ่าย
         ท่านให้เอา ใบมะกา ใบมะขาม ใบส้มป่อย หญ้าไทร ใบไผ่ป่า ฝักคูณ รากขี้กาแดง รากขี้กาขาว รากตองแตก เถาวัลย์เปรียง หัวหอม ผักส้มป่อย สมอไทย สมอดีงู หนักสิ่งละ ๑ ส่วน ขี้เหล็กทั้ง ๕ หนัก ๑ ส่วน ยาดำ หนัก ๔ ส่วน ดีเกลือฝรั่ง หนัก ๒๐ ส่วน
         วิธีทำ บดเป็นผง ทำเป็นเม็ด หนักเม็ดละ ๐.๕ กรัม รับประทาน วันละ ๑ ครั้ง ก่อนนอน ครั้งละ ๒ - ๕ เม็ด ตามธาตุหนักธาตุเบา
         สรรพคุณ แก้ท้องผูก

๒๙. ยาหอม อาภากร
         ท่านให้เอา ลูกสมอไทย หนัก ๒ สลึง ลูกสมอพิเภก หนัก ๒ สลึง ลูกมะขามป้อม หนัก ๒ สลึง ดอกบุนนาค หนัก ๒ สลึง โกฐพุงปลา หนัก ๒ สลึง ชะลูด หนัก ๓ สลึง ดอกพิกุล หนัก ๓ สลึง เปราะหอม หนัก ๖ สลึง ชะเอมไทย หนัก ๖ สลึง ชะเอมเทศ หนัก ๖ สลึง พิมเสนเกล็ด หนัก ๗ บาท ดอกสารภี หนัก ๑ บาท กระลำพัก หนัก ๑ บาท ขอนดอก หนนัก ๑ บาท อบเชย หนัก ๑ บาท ดอกสารภี หนัก ๑ บาท โกฐสอ หนัก ๑ บาท โกฐหัวบัว หนัก ๑ บาท ชะมดเช็ด (หรือชะมดเชียง) หนัก ๑ บาท การบูรผง หนัก ๑ บาท กระแจะ หนัก ๑ บาท ลูกสะเดาอ่อน หนัก ๔ บาท ผิวเปลือกส้ม ๘ ประการ หนักสิ่งละ ๑ บาท ลูกจันทน์ หนัก ๑ เฟื้อง ดอกจันทน์ หนัก ๑ เฟื้อง เทียนทั้ง ๕ หนักสิ่งละ ๑ เฟื้อง จันทน์ขาว หนัก ๓ สลึง ๑ เฟื้อง จันทน์แดง หนัก ๓ สลึง ๑ เฟื้อง ดอกเก๊กฮวย ๑ ห่อ (หนัก ประมาณ ครึ่งกิโลกรัม) ดอกมะลิลาแห้ง (ปลอดสารพิษ) หนักเท่ายาทั้งหลาย
         วิธีทำ บดเป็นผง ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ ๑ ช้อนชา เด็กโตครั้งละ ครึ่งช้อนชา ให้ละลายยาด้วยน้ำดอกไม้ น้ำส้มซ่า น้ำสุก น้ำร้อน น้ำเย็น รับประทาน ถ้าปั้นเป็นลูกกลอน หรือปั๊มเป็นเม็ด ผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ ๓ - ๕ เม็ด เด็กโต ครั้งละ ๑ - ๒ เม็ด รับประทานวันละ 1-4 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า - กลางวัน - เย็น - ก่อนนอน (ก่อนอาหารครึ่งชั่วโมง) หรือเมื่อมีอาการป่วย
         หมายเหตุ ถ้าต้องออกไปทำงานนอกบ้าน ควรรับประทานเฉพาะ ก่อนอาหารเย็น หรือก่อนนอนเท่านั้น ก่อนขับรถ หรือกำลังขับรถ หรือคนที่กำลัง ทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ไม่ควรรับประทานยาหอมขนานนี้ เพราะยาหอมนี้ รับประทานแล้วทำให้ง่วงนอน อาจจะทำให้เกิดอุบัติเหตุได้
         สรรพคุณ แก้โรคประสาท แก้ปวดศีรษะ มึนศีรษะ เป็นลมวิงเวียน หน้ามืด หัวใจสั่น สวิงสวาย อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ดวงจิตขุ่นมัว ร้อนในอก ในท้อง และในสันหลัง นอนไม่หลับ บำรุงประสาท บำรุงหัวใจ ทำให้นอนหลับสบาย

 
www.herlichaun.com/muaythai
มวยไทย เถลิงพล